THE PREHISTORY OF ELSA MORANTE: CHARACTERISTICS OF THE FANTASTIC-GOTHIC IN FIVE TRANSLATED STORIES FROM IL GIOCO SEGRETO

Sanja  N. Kobilj Ćuić

doi:10.21618/fil2532062k

Autori

Sanja N. Kobilj Ćuić Univerzitet u Banjoj Luci Filološki fakultet Katedra za romanistiku

DOI:

https://doi.org/10.21618/fil2532062k

Ključne reči:

praistorija, Unheimliche, kafkijanski, delirična fantastika, Frojd, fantastično

Apstrakt

Ovaj rad bavi se analizom fantastično-gotičkih elemenata u pet prevedenih priča Else Morante iz zbirke Il gioco segreto, koje pripadaju njenom ranom stvaralačkom periodu, u kritici često označenom kao praistorija. Polazeći od potrebe da se rasvijetli sam pojam praistorije i da se ukaže na njen značaj u okviru ukupnog autorkinog opusa, rad kombinuje biografsko-kontekstualni i tekstualnoanalitički pristup. Analiza priča zasniva se na teorijsko-metodološkom okviru koji čine Todorova klasifikacija fantastike i Frojdov koncept Unheimlichea, kao i na uvidima iz posthumno objavljenog Dnevnika iz 1938. godine, u kojem Morante eksplicitno promišlja o odnosu sna, smrti i književnog stvaranja, dajući dragocjene smjernice za tumačenje svoje rane proze. Rad pokazuje da praistorija stvaralaštva Else Morante, uprkos dugotrajnom zanemarivanju u kritičkoj recepciji, ima ključnu ulogu u formiranju njene poetike. Upravo u ovom periodu uočavaju se tematsko-motivski i stilski elementi koji će oblikovati njen kasniji opus: dvosmislenost kao osnovni princip književnog stvaranja, dominacija unutrašnje tjeskobe u psihologiji likova i uvođenje homodijegetičkog pripovijedanja. Time se potvrđuje da se začeci autorkinog originalnog književnog glasa mogu prepoznati već u pripovijetkama iz njene praistorije.

Reference

Nikšić, J. (2012) (prev.) Zaboravljene pripovijesti Else Morante. Marulić ‒ Časopis za književnost i kulturu. III (XLV), 404–419.

Morante, E. (2003) Il Diario 1938. [eBook] (priredila) Andreini A. Torino, Einaudi.

Izvori:

Morante, E. (1941) Il gioco segreto. Torino, Garzanti.

Morante, E. (1942) Le bellissime avventure di Caterì dalla trecciolina. Torino, Einaudi.

Morante, E. (1972) Varka i čarolija, II tom. Prev. M. Kujundžić i I. Jovičić. Novi Sad, Matica srpska.

Morante, E. (1988a) Opere, I tom. Prir. C. Garboli i C. Cecchi. Milano, Mondadori.

Morante, E. (1988b) Opere, II tom. Prir. C. Garboli i C. Cecchi. Milano, Mondadori.

Morante, E. (1988c) ‘Lo scialle andaluso’. U: Morante, E. Opere, I tom. Prir. C. Garboli i C. Cecchi. Milano: Mondadori, 1407–1579.

Morante, E. (1989) Andaluzijski šal. Prev. A. Srbinović. Niš, Gradina.

Morante, E. (2023a) Arturov otok. Prev. M. Čubranić. Zagreb, Petrine knjige.

Morante, E. (2023b) Arturovo ostrvo: sećanja jednog dečaka. Prev. J. Petrović. Beograd, Vulkan.

Morante, E. (2024) Povijest. Prev. D. Trdak. Zagreb, Petrine knjige.

Morante, E. (2025) Aracoeli. Prev. A. Gučević. Zagreb, Petrine knjige.

Literatura:

Damjanov, S. (1988) Koreni moderne srpske fantastike. Novi Sad, Književna zajednica Novog Sada.

Di Giuseppe, I. (2020) Identità, alterità, ospitalità https://www.filosofemme. it/2020/06/15/riflessioni-sullunheimliche/ (pristupljeno: 24. avgust 2025.)

Garboli, C. i C. Cecchi (1988) Cronologia. U: Morante, E. Opere, I tom. (prir.) C. Garboli i C. Cecchi. Milano, Mondadori, XVII–XCI.

Garboli, C. i C. Cecchi (1988a) Appendice da Il gioco segreto. U: Morante, E. Opere, I tom (prir.) C. Garboli i C. Cecchi. Milano: Mondadori, 1583–1693.

Garboli, C. i C. Cecchi (1988b) Fortuna critica. U: Morante, E. Opere, II tom. (prir.) C. Garboli i C. Cecchi. Milano, Mondadori, 1651–1681.

Lucamante, S. (2015) Entre le rêve et la réalité: Morante e i ragazzi di Cocteau e Alain-Fournier. U: Palandi, E. i H. Serkovska (ur.) Le fonti in Elsa Morante. Venecija, Edizioni Ca’ Foscari, 51–61.

Machiedo, M. (ur.) (1995) Drukčiji i drugi: talijanska pripovijetka 20. stoljeća. Zagreb, Hrvatsko filološko društvo.

Palandi, E. i H. Serkovska (ur.) (2015) Le fonti in Elsa Morante. Venecija, Edizioni Ca’ Foscari.

Popović, T. (2007) Rečnik književnih termina. Beograd, Logos Art.

Porciani, E. (2006) L’alibi del sogno nella produzione giovanile di Elsa Morante. Soveria Monnelli, Iride Edizioni.

Porciani, E. (2006a) Uscire dalla camera dei cliché. La critica su Elsa Morante nel centenario dell’autrice. Dostupno na: https://www.leparoleelecose.it/uscire-dallacamera-dei-cliche-la-critica-su-elsa-morante-nel-centenario-dellautrice-2/

Razni autori, (1990) Per Elisa. Studi su «Menzogna e sortilegio». Pisa, Nistri-Lischi.

Todorov, C. (2010) Uvod u fantastičnu književnost. Beograd, Službeni glasnik.

Vurdelja, M. (2020) Nedokaziva noć života: imagološko tumačenje pripovetke Dan i noć Mirka Kovača. Годишњак Катедре за српску књижевност са јужнословенским књижевностима knj. 15, 285–298.